-> Miejsca i szlaki, Pobyt   czerwiec, 2026

Propozycja pobytu turystyczno-kulturowego w Elblągu i powiecie elbląskim

Autor: Krzysztof Kupka

Dzień Pierwszy:

Elbląg – Średniowieczne miasto i retrowersja w odbudowie

Tego dnia, na popołudniową wizytę po przyjeździe, proponujemy sam Elbląg. Rozpocząć warto w Muzeum Archeologiczno-Historycznym (Bulwar Zygmunta Augusta 11), gdzie polecamy do zwiedzenia wystawy o dziejach miasta. Najważniejsza z nich, patrząc z tej perspektywy, jest ekspozycja „Elbląg reconditus”, proponująca prezentację narracyjną z multimediami i elementami interaktywnymi, oraz specjalną trasę zwiedzania dla młodszych dzieci. Wystawę tę dobrze uzupełnia ekspozycja archeologiczna „Elbląg. Historia ukryta pod ziemią”, a także multimedialna i interaktywna wystawa „Świadectwa. Historia w twarzach – twarze historii”, prezentująca obraz przedwojennego miasta widzianego oczami dzieci. Dla zainteresowanych ciekawa opcją jest także inna stała wystawa: „Truso – legenda Bałtyku” (zob. Zarys historii mikroregionu). Następnie rekomendujemy przejście ulicami Świętego Ducha, Wigilijną i Starym Rynkiem, by zobaczyć efekty słynnej elbląskiej „retrowersji” czyli dokonanej w latach 80-tych XX wieku odbudowy Starego Miasta. Przejście tzw. Ścieżką kościelną i wizyta w katedrze św. Mikołaja, dawnej gotyckiej farze miejskiej wraz z wejściem na taras widokowy na jej wieży, dający możliwość obejrzenia Miasta, rzeki Elbląg i portu) dopełni zwiedzanie kulturowe. Zainteresowani sztuką współczesną mogą wpleść w ten program jeszcze odwiedziny Galerii EL (ul. Kuśnierska 6). Wieczór proponujemy spędzić w Parku Bażantarnia – największym zielonym terenie Elbląga, słusznie określanym jako „miejski park leśny” ze zróżnicowanym krajobrazem przyrodniczym z zabytkowymi i zabytkowym pałacem Augusta Abbega, na skraju parku znajduje się też Restauracja Myśliwska (zabytkowa karczma).

Kolacja (propozycja): Elbląg, Restauracja Myśliwska przy Parku Bażantarnia (ul. Marymoncka 6)

Alternatywnie (jeśli pominięto Park Bażantarnia: Elbląg, Restauracja Beczka, ul. Studzienna 12a

Proponowany nocleg: Elbląg, Hotel Młyn (3*, 4*) ul. Kościuszki 132.

Mapa 1. Elbląg – Propozycja zwiedzania miasta

Opr. Krzysztof Kupka

  Dzień Drugi: Szlakiem Kanału Elbląskiego („Statkiem po Trawie” do Buczyńca)

Propozycja rejsu trasą wodną jest dostępna od około 20 kwietnia (termin zmienny) do końca września. Ten unikatowy, oparty na pracy serii nie wykorzystujących prądu pochylni system hydrotechniczny wybudowano w połowie XIX wieku dla obsługi przewozu towarów z Prus Górnych (m.in. Ostródy i okolic Morąga) do portu w Elblągu. Spławiane „w dół” były głównie drewno (słynna, wytrzymała sosna taborska), zboże i inne produkty rolnicze, natomiast „w górę był wożony importowany węgiel, którego w Prusach nie pozyskiwano. Od początku XX wieku Kanał stał się głównie atrakcją turystyczną, która – ze względu na unikatowy „rejs statkiem po trawie” pozostaje do dziś. Dzień „Kanału” proponujemy rozpocząć w Elblągu od zwiedzenia wystawy „ELkamera w podziemiach Biblioteki Elbląskiej (ul. Św. Ducha 3-7), której trzecia część opowiada o powstawaniu tego wodnego szlaku. Następnym punktem jest Przystań Żeglugi Ostródzko-Elbląskiej (ul. Wodna 1b), skąd rusza się w Rejs Statkiem po Trawie do Buczyńca (trwający około 4,5 godziny). Podczas rejsu można obserwować pracę pochylni i „przejazd” statku na wózkach po gruncie. W samym Buczyńcu, przy trasie wodnej znajduje się Izba Historii Kanału Elbląskiego. Jej wystawa stała ukazuje historię budowy kanału na osi czasu, prezentuje problematykę techniczną i zastosowane rozwiązania (wraz z oryginalnymi urządzeniami) i schematami ich działania oraz proponuje film dokumentalny o Kanale Elbląskim, prezentujący jego genezę, etapy budowy i proces zrealizowanej w latach 2012-2015 rewitalizacji Kanału. Dodatkowo można zajrzeć do zabytkowej maszynowni, gdzie pracują olbrzymie koła zębate napędzane siłą samej wody. Powrót jest możliwy autokarem podstawianym przez operatora rejsu. W dni nauki szkolnej można zamiast tego pojechać autobusem do Pasłęka, zwiedzić to zabytkowe miasto (także trasą turystyczną) i dopiero stamtąd powrócić autobusem do Elbląga.  

Alternatywna trasa dla aktywnych. Ci turyści mogą zwiedzać Kanał „od lądu” rowerem, jadąc po wałach i drogach technicznych wzdłuż kanału i Jeziora Druzno. Obserwują wtedy z lądu zarówno kolejne pochylnie, jak i przeprawy statków, co oferuje wdzięczny motyw do wykonania unikatowych fotografii. Po zwiedzaniu Izby Historycznej w Buczyńcu mogą oni powrócić do Elbląga, jadąc najpierw lokalna droga (z minimalnym ruchem) do Pasłęka i zwiedzając miasto. do Pasłęka można także jechać przez Śliwice i Krasin, w tej drugiej miejscowości zwiedzając Krainę Ślimaka (Snails Garden) pod adresem Krasin 16A, i tam zjeść obiadokolację ze ślimakami w menu. Z Pasłęka do Elbląga jedzie się dalej wygodnym rowerowym Szlakiem Pocztyliona.

Proponowane miejsce obiadokolacji (dla turystów powracających przez Pasłęk) Pasłęk, Restauracja Boston, ul. Chrobrego 9

Proponowane miejsce obiadokolacji (dla turystów powracających autokarem do Elbląga: Elbląg, Restauracja Zmysły, ul. Rybacka 46 

Proponowane miejsce obiadokolacji (dla turystów rowerowych): Bistro Ślimaka, Krasin 16A,

Proponowany nocleg: Elbląg, Hotel Młyn (3*, 4*) ul. Kościuszki 132.

Mapa 2: Wycieczka Szlakiem Kanału elbląskiego (statkiem i rowerem)

Opr. Krzysztof Kupka

Dzień Trzeci:

Propozycja A. Szlakiem Mennonitów po Żuławach Elbląskich

W tej wersji także ostatni dzień pobytu proponujemy rozpocząć od wizyty w Muzeum Archeologiczno-Historycznym. Tym razem dobrym wstępem do zwiedzania powinna być stała wystawa „Żuławy – ziemia ujarzmiona. Między trzema gardzielami Wisły” (w budynku dawnego Gimnazjum – przy okazji najstarszej szkoły średniej w dawnej Polsce). Tu zwiedzający może nie tylko zapoznać się z historią wydzierania tej urodzajnej okolicy rzece i bagnom, jej stopniowego zasiedlania i „cywilizowania” Żuław, ale także znaleźć się w odtworzonym wnętrzu mennonickiego domu podcieniowego (z jego typową ciemną kuchnią i pełnym wyposażeniem, co na samej trasie może nie być takie łatwe. Następnie proponujemy trasę rowerową elbląską częścią wirtualnego szlaku Mennonitów. Z Elbląga wiedzie on przez Raczki Elbląskie (do niedawna punkt najgłębszej depresji w kraju, dziś sporne), Tropy Elbląskie (z jednym z typowych mennonickich układów zabudowy, tzw. wodną ulicówką, domami podcieniowymi, Markusy (posiadające mennonicki cmentarz, ale także liczne domy podcieniowe i Izbę Pamięci przy Gminnej Bibliotece Publicznej) następnie przez Jeziory, Kępniewo (budynek gospodarczy i mieszkalny) do Rozgartu (gdzie jako kościół katolicki funkcjonuje dawny mennonicki dom modlitwy i stoją kolejne domy podcieniowe). Stąd (lekko tylko się cofając do Rożan i jadąc stąd lokalną drogą) można powrócić do Elbląga pociągiem ze stacji Gronowo Elbląskie. W Elblągu można zjeść obiadokolację i stąd rozpocząć drogę powrotną.

Proponowane miejsce obiadokolacji: Elbląg, Restauracja Studnia Smaków, ul. Studzienna 31A

Mapa 3: Wycieczka rowerowa szlakiem Mennonitów po Żuławach Elbląskich

Opr. Krzysztof Kupka

Propozycja B – trasa samochodowa nad Zalewem Wiślanym.

Wyjeżdżąjąc z Elbląga w kierunku Tolkmicka drogą wojewódzką nr 503 można zatrzymać się na skraju Rezerwatu Przyrody Zatoka Elbląska (z pomostem i miejscem widokowym na tzw. Ptasi Raj), następnie odwiedzić Stanice Wodną Nadbrzeże (z punktem widokowym na Zalew Wiślany, ale także niewielką plażą). Przed Tolkmickiem na trasie znajdują się Kadyny z zespołem pałacowym, pomnikami przyrody (jeden z najstarszych w Polsce dębów i głazami narzutowymi, z których jeden być może był kultowym obiektem, czy nawet ołtarzem Prusów) i późnobarokowy zespół klasztorny franciszkanów z XVIII wieku. Tu można także zjeść obiad. W samym Tolkmicku można zwiedzić zabytkowy kościół farny pw. Św. Jakuba Apostoła (obiekt Pomorskiej Drogi Jakubowej), bardzo ciekawy budynek stacji kolejowej, mały port z pomostem i widokiem na Mierzeję Wiślaną oraz Muzeum Regionalne. Jego stała wystawa „Śladami przeszłości” prezentuje m.in. relikty pobytu Gotów, w tym z ciałopalnych cmentarzysk, dokumentację dziejów Tolkmicka (jednego z najstarszych miast w regionie. Tu również można wejść na wieżę, posiadającą punkt widokowy na Zalew Wiślany. Z Tolkmicka można powrócić do domu drogą nr 504 w stronę Braniewa (przez Frombork, jeśli jeszcze nie odwiedzony, to jego Wzgórze Katedralne jest must see!) lub – dla kierunków południowego, zachodniego i południowo-wschodniego – tą samą drogą wojewódzką nr 504 przez Milejewo do drogi ekspresowej S-22, a dalej (omijając Elbląg od południa) Drogą Ekspresową S-7 w kierunku Warszawy, Trójmiasta lub (drogą krajową nr 22) w kierunku Malborka (Tczewa) i dalej na południe.

 Rekomendowane miejsce obiadu: Restauracja w hotelu Folwark w Kadynach (Kadyny 18).

Mapa 4.: Trasa samochodowa nad Zalewem Wiślanym

Opr. Krzysztof Kupka

Tagi: ,