-> Miejsca i szlaki, Obszar jako destynacja turystyki kulturowej   kwiecień, 2026

Olsztyn i powiat olsztyński jako obszar recepcji turystyki kulturowej

Autor: Armin Mikos von Rohrscheidt i Krzysztof Kupka

Bazując na wynikach przeprowadzonej analizy (w odniesieniu do jej poszczególnych kategorii) i odwołując się do klasyfikacji form turystyki kulturowej zaproponowanej przez Armina Mikos von Rohrscheidt [2016a] stwierdzono, że analizowany mikroregion może stanowić samodzielny cel wypraw turystycznych odpowiadającej kilku formom turystyki kulturowej. W tym kontekście większa koncentracja niektórych typów zasobów, aktywność szeregu zarządzających nimi obiektów, a także funkcjonowanie kilku systemów eksploatacji w postaci szlaków tematycznych i lokalnych tras turystycznych wskazują na turystykę muzealną, turystykę religijną (w tym pielgrzymkową), turystykę tematyczną (a w jej ramach zwłaszcza biograficzną) i turystykę regionalną jako formy posiadające najwyższy potencjał rozwoju. Ponadto istnieje możliwość wykorzystania licznych walorów odpowiadających zainteresowaniom uczestników turystyki eventowej oraz kulturowo-przyrodniczej, które aktualnie w niewielkim stopniu są zagospodarowane i zorganizowane marketingowo. Poniżej opisano grupy zasobów oraz walorów odnoszące się do poszczególnych form turystyki kulturowej w powiązaniu z najważniejszymi rekomendacjami działań zarządczych, ukierunkowanych na silniejszą integrację samych zasobów oraz interesariuszy, a także ich bardziej intensywną eksploatację w ramach produktów turystycznych.

Turystyka muzealna. W mikroregionie funkcjonuje jedno muzeum o randze krajowej: jest to Muzeum Warmii i Mazur z główną siedzibą w dawnym zamku kapituły warmińskiej w Olsztynie (i z odrębnym oddziałem na terenie miasta: Muzeum Przyrody). Muzeum posiada merytorycznie przygotowany personel oraz dobrze rozwinięty dział badawczy. Inne muzealne placówki publiczne (rangi regionalnej): Muzeum Budownictwa Ludowego (Park Etnograficzny) w Olsztynku, Muzeum Nowoczesności oraz kościelne Muzeum Archidiecezji Warmińskiej, ze względu na odniesienie swoich zbiorów oraz usytuowanie statutowe posiadają rangę regionalną. Poza nimi w Olsztynie działają jeszcze inne instytucje posiadające profil wystawienniczy lub cyklicznie organizujące wystawy i wydarzenia tematyczne. Są to: Centrum Popularyzacji Nauki i Innowacji Kortosfera, Olsztyńskie planetarium i (posiadające multimedialne wystawy stałe) Obserwatorium Astronomiczne, Galeria Dobro, Manufaktura Sztuki (z wystawą regionalnego rękodzieła), Dom Gazety Olsztyńskiej oraz Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Starym Ratuszu. Na terenie powiatu ziemskiego działa z kolei aż 18 placówek muzealnych lub posiadających stałe tematyzowane wystawy, w tym Izb Pamięci (po dwie placówki w Barczewie, Dobrym Mieście, Olsztynku, Gietrzwałdzie Biskupcu i Węgóju oraz po jednej w Dywitach, Brąswałdzie, Stawigudzie, Naterkach, Wilimowie i Czerwonce. Wśród nich są trzy niewielkie skanseny rolnicze, dwie placówki o charakterze militarnym (w Wilimowie i Olsztynku) oraz dwie biograficzne (w Barczewie i Olsztynku), a także unikatowa ze względu na swoją skalę wystawa aparatów fotograficznych (w Biskupcu). Mogłyby one stać się stałymi obiektami tematycznych tras o podobnym profilu, jeśli takie byłyby zorganizowane. Jeśli niesystematyczne kolekcje w Wilimowie, Węgóju i Czerwonce (niezależnie od zalecanej weryfikacji ich zgodności z obiektywną autentycznością kulturową) uznać za potencjalne dopełnienie oferty doświadczeń o profilu (odpowiednio) rolniczym i militarnym, to w sumie uzyskuje się wielowymiarowy ich zestaw w odniesieniu do dziedzictwa kultury powszechnej (uzupełniający główną w tym zakresie kolekcję Parku Etnograficznego w Olsztynku i Skansenu Miejskiego w Dobrym Mieście, względnie  zasoby militarne (skoncentrowane w terenie w postaci Pozycji Olsztyneckiej, wież obronnych w Tamarynach oraz posiadających wystawę multimedialną w Olsztynku). To mogłoby być punktem wyjścia dla tematycznego szlaku o skali mikroregionalnej. Generalnie w oparciu o istniejącą grupę placówek muzealnych i wystawienniczych możliwe jest również zbudowanie wartościowej sieciowej oferty mikroregionu dla osób zainteresowanych doświadczeniami muzealnymi (zob. postulaty powyżej). Wychodząc od głównej systematycznej kolekcji i serii doświadczeń zarządzanej przez profesjonalny personel Muzeum Warmii i Mazur (alternatywnie: Muzeum Nowoczesności, gdyby była ona profilowana technicznie) taka propozycja może w kolejnych stacjach (jako punktach doświadczeń) intensyfikować kolejne wątki (np. zawody rolnicze oraz tradycje, a także lokalne narracje dziedzictwa). Aktualnie narracyjną oś muzealnej wyprawy po mikroregionie olsztyńskim (ze względu na już zorganizowane zasoby) mogą tworzyć Olsztyn (całodzienna wyprawa muzealna) oraz Dobre Miasto, Olsztynek, Biskupiec i Barczewo (co odbija jedna z propozycji pobytu w mieście i powiecie.

Potencjał turystyki religijnej mikroregionu olsztyńskiego na tle innych już zbadanych w kraju należy sklasyfikować jako powyżej średniego. Jego głównym zasobem i atutem jest sanktuarium maryjne w Gietrzwałdzie, sięgające korzeniami objawień maryjnych z ostatniej ćwierci XIX wieku. Wysoka rozpoznawalność tego miejsca tworzy szanse na uczynienie z niego przynajmniej stacji na drodze przejeżdżających grup pielgrzymów turystów zainteresowanych udziałem w kulcie religijnym lub dziejami pobożności maryjnej – uczestników turystyki religijnej wiary oraz doznań [zob. Mikos v. Rohrscheidt 2016b]. Muzeum Archidiecezjalne: Sztuka sakralna – systematyczna kolekcja. Z kolei historyczne znaczenie dla religijnego dziedzictwa Warmii posiada sanktuarium w Głotowie wraz z kalwarią mogące przyciągać czcicieli Męki Pańskiej, ale także osoby zainteresowane żywotnością tej ścieżki duchowości katolickiej, rozwijającej się w Polsce od początku XVII wieku, a w tym miejscu (jednej z młodszych kalwarii) od ostatniej ćwierci wieku XIX. Oferta obydwu sanktuariów jest możliwa do wykorzystania jako gotowe stacje w programach wycieczek zorganizowanych, których program jest skoncentrowany na doznaniach religijnych (pielgrzymek), jak i eksploatuje religijny wymiar dziedzictwa kulturowego. Obydwa sanktuaria posiadają stałą obsługę wstępu i przewodników (rezerwowanych) oraz aktualną literaturę turystyczną, zaś ich zarządcy są świadomi znaczenia swoich obiektów dla turystyki nie tylko religijnej, ale i regionalnej. Dla części pielgrzymów, preferujących wędrówkę pieszą osią ich wypraw (których trasa przebiega wówczas przez Barczewo, Olsztyn i Gietrzwałd) będzie odcinek sieci europejskich Dróg Świętego Jakuba Camino Polaco [Camino Polaco 2026 www].

Z kolei dla osób zainteresowanych dziedzictwem religijnym w wymiarze poznawczym [czyli uczestników turystyki religijnej „wiedzy” – szerzej: Mikos v. Rohrscheidt 2016b] głównym punktem doświadczeń powinno być Muzeum archidiecezji Warmińskiej w Olsztynie, posiadające nie tylko cenne (i skoncentrowane na regionie) zbiory, ale również serię gotowych programów interpretacyjnych (w tym lekcje muzealne i projekcje), nowoczesną salę audiowizualną oraz bogate materiały opisowe. Uzupełnieniem oferty religijnej zarówno w jej wymiarze przeżyciowym, jak i poznawczym będą bazylika w Dobrym Mieście oraz konkatedra św. Jakuba Apostoła w Olsztynie, faktyczna siedziba biskupia diecezji, obydwie świątynie są objęte obsługą przewodnicką na podstawie współpracy z miejskimi kołami i zespołami interpretatorów. Osią eksploatacji mikroregionu o profilu religijnym może być (rekomendowany – zob. zalecenie poniżej) olsztyński węzeł już istniejącego (jednak aktualnie wirtualnego) Szlaku Świętej Warmii  [Szlak Świętej Warmii 2026 www], który przebiega przez aż pięć miejscowości (niemal jedna trzecia ogółu w tym systemie) zlokalizowanych w mikroregionie: Bałdy gm. Purda (z rekonstruowaną w postaci Alei Biskupów lokalną trasą Traktu Biskupiego w miejscu tradycyjnego wjazdu biskupów do ich kościelnego księstwa), Gietrzwałd z jego młodym, lecz szeroko znanym sanktuarium, Olsztyn, Dobre Miasto i  Głotowo (gm. Dobre Miasto) z jego kalwarią. Poza obiektami, walorami przyciągającymi turystów religijnych do mikroregionu są cykliczne wydarzenia. Najważniejszym z nich jest odpust w Gietrzwałdzie (14 września), w święto Narodzenia Maryi. Z kolei odpust w sanktuarium w Głotowie przypada następnego dnia: 15 września. Dlatego obydwa wydarzenia mogłyby być (jako punkty kulminacyjne) i punkty wyjścia (odpowiednio: od południa lub od północy) wykorzystane jako rdzeń dwu-trzydniowych programów proponujących ich uczestnikom odwiedziny również w pozostałych punktach doświadczeń religijnych.

Pozostałe świątynie o historycznej metryce w większości prezentują typowe walory warmińskiego gotyku. Do cenniejszych, obok olsztyńskiej konkatedry, należą kościoły pw. św. Anny i św. Szczepana w Barczewie, św. Jana Chrzciciela w Biskupcu, św. Mikołaja w Sząbruku (gm. Gietrzwałd), św. Bartłomieja Ap. w Jezioranach , św. Jana Chrzciciela w Tłokowie (gm. Jeziorany), św. Jana Chrzciciela w Tłokowie, św. Bartłomieja Ap. w Pietraszewie (gm. Dobre Miasto), Św. Jana Chrzciciela w Jonkowie, oraz Trzech Króli w Kolnie. Wszystkie wymienione poza konkatedrą św. Jakuba Ap. mają ograniczoną dostępność dla zwiedzania, a w wielu brak programów interpretacyjnych poza prostym opisem historii. Włączenie ich w program zwiedzania lub ewentualne stworzenie Olsztyńskiego Szlaku Kościołów Gotyckich (nazwa robocza) wymagałoby więc – po pierwsze – zagwarantowania ich otwarcia i – po drugie – przygotowania dowolnego doświadczenia interpretacyjnego (film, pokaz, gra eksploracyjna) lub zapewnienia zgłaszającym się lokalnego przewodnika lub osoby przygotowanej do oprowadzania po samej świątyni.

Tematyczna turystyka dziedzictwa. W jej ramach na największą uwagę zasługuje grupa zasobów i doświadczeń powiązanych z osobą Mikołaja Kopernika i jego działalnością zarówno naukową (astronomia), jak ekonomiczną i polityczną. Tu punktami wyjścia doświadczeń i produktów mogą być nie tylko osoba i dokonania samego Kopernika, ale i szerzej pojęta tematykę astronomii w aspekcie edukacyjnym. Wszystkie te wątki narracji kopernikowskiej adresowanej do turystów mają silne uzasadnienie w Olsztynie. Zwykle rdzeń oferty tematycznej w turystyce kulturowej tworzą szlaki kulturowe lub ich miejscowe odcinki oraz lokalne trasy (ścieżki) tematyczne (głównie te edukacyjne i dydaktyczne), które jako stacje swojego pobytu wybiera turysta zainteresowany danym wymiarem dziedzictwa. W kontekście dziedzictwa Kopernika atutem Olsztyna (położonego na Szlaku Kopernikowskim  i posiadającego w postaci zamku jeden z jego obiektów kluczowych) jest fakt, że Astronom przez kilka lat przebywał na tutejszym zamku kapituły warmińskiej jako administrator jej dóbr, ponadto prowadził badania nad systemem słonecznym (czego unikatowym dowodem jest zachowana tablica na ścianie zamku, jego autorstwa), ponadto prowadził też badania nad cyrkulacją monet, czego efektem był zaprezentowany w 1522 traktat „De aestimatione monetae”, a w kilka lat później traktat „Monetae cudendae ratio” zawierający treść ekonomicznego prawa Kopernika. Ponadto zajmował się osadnictwem w ramach olsztyńskich dóbr kościelnych, a także przygotował miasto zima 1521 r. do obrony przed Krzyżakami w trakcie ostatniej wojny Polski z Zakonem. Niezależnie od tych faktów historycznych, do osoby i dorobku Kopernika nawiązują programy Olsztyńskiego Planetarium i zbiory tutejszego Obserwatorium Astronomicznego. Wraz z innymi zasobami odnoszącymi się do Astronoma stanowi to bardzo dobrą bazę do stworzenia materialnej  tematycznej trasy Kopernika w mieście i ustanowienia tu ważnego węzła Szlaku Kopernikowskiego (zob. wyżej), co jest rekomendowane w ostatniej audytowej analizie tego systemu [Mikos v. Rohrscheidt 2025].    

Innymi istotnymi walorami turystyki tematycznej są pozostałe szlaki kulturowe, przebiegające przez mikroregion. Dwa z nich (Droga świętego Jakuba – odcinek Camino Polaco oraz (wirtualny) Szlak Świętej Warmii mają profil religijny, dlatego można je dyskontować w organizacji jednej i drugiej formy turystyki kulturowej – w religijnej – w postaci oferty adresowanej dla pielgrzymów, natomiast w tematycznej (lub/i dziedzictwa) jako propozycję zwiedzania obiektów z wiodącym wątkiem poznawczym (i odpowiednimi programami interpretacji). W tym drugim kontekście potencjalnymi miejscami takich doświadczeń są kościoły w Olsztynie (konkatedra św. Jakuba), Dobrym Mieście (bazylika Najśw. Zbawiciela), Głotowie (sanktuarium), Barczewie (fara św. Anny i św. Szczepana), Gietrzwałdzie i Bałdach, położone na obu wspomnianych szlakach lub na jednym z nich.

Systemem, w oparciu o który można zbudować ofertę tematycznych wypraw lub przynajmniej stację takich wycieczek, eksploatujących większe obszary jest Szlak Zamków Gotyckich, którego obiektem jest olsztyński zamek kapitulny. Z kolei kilka lokalnych tras (czasem mylnie określanych jako szlaki) tworzy ramy usystematyzowanych doświadczeń tematycznych dla kilkugodzinnego zwiedzania miejscowości lub niewielkiego terenu z wiodącym tematem. Są to ścieżka historyczno-dydaktyczna „Dywicki Szlak Sterowców”. Szlak Napoleoński ze stacjami w Olsztynie, Jonkowie, Barkwedzie i Skolitach, lokalna Trasa Napoleona w Dobrym Mieście oraz olsztyński Szlak Fortyfikacji są systemami wirtualnymi, co ogranicza ich marketing i formułę wykorzystania. To samo dotyczy lokalnych szlaków (w rzeczywistości tras) PTTK (czerwonego, niebieskiego, zielonego), których trasami prowadzone są tematyczne zwiedzania miasta z przewodnikami. Pozostałe zidentyfikowane systemy lokalne (o statusie wirtualnym): Szlak Miejski w Barczewie, Olsztyn UseIT, trasa Uroki Starego Miasta w Olsztynie są multitematyczne, co ogranicza ich przydatność to tworzenia oferty eksploracji turystycznej o wyraźniejszym profilu, odpowiadającej skrystalizowanym zainteresowaniom określonej grupy turystów i do niej adresowanej. Projekt Dziedzictwo Kulinarne Warmia Mazury, jakkolwiek mający znaczny potencjał, nie ma rzeczywistej formuły propozycji linearnego systemu turystycznej eksploatacji. Dla turystów autonomicznych zainteresowanych biografią Mikołaja Kopernika i tematyką astronomiczną dostępna jest Eksploracyjna Gra Miejska w Olsztynie, funkcjonująca w ramach Szlaku Kopernikowskiego. Powyższe zestawienia (a szczególnie brak w nim systemów odpowiadających znacznemu zidentyfikowanym zasobom i gotowym narracjom, np. regionalnym) wskazuje, że niemały potencjał mikroregionu w zakresie tematyzowanej oferty turystyki kulturowej jest wykorzystany tylko częściowo.

Turystyka regionalna z dominantą etniczną. W tym odniesieniu można mówić nie tyle o (zorganizowanej) ofercie, co o wysokim potencjale. Jeśli nie liczyć niedostępnych grodzisk i miejsc archeologicznych, bodaj najstarszym reprezentantem przedchrześcijańskiego jeszcze dziedzictwa szerzej pojętego regionu jest figura, tzw. Baba pruska na dziedzińcu Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie. Jednak centralną w powiecie atrakcją i jednocześnie miejscem gwarantowanych, regularnych doświadczeń warmińskiego dziedzictwa jest Muzeum Budownictwa Ludowego w Olsztynku (Park Etnograficzny) – placówka o zdefiniowanym profilu etnograficznym. Oprócz systematycznej kolekcji zabytków nieruchomych (budynki) i ruchomych (wyposażenie), charakteryzujących dziedzictwo większego terytorium dawnych Prus Wschodnich, z większej części dziś należącego do Polski (więc także Mazur, Powiśla ziemi wokół Królewca oraz tzw. Małej Litwy) są tu zabytki z Warmii. Z kolei programy interpretacyjne (w tym lekcje, inscenizacje obrzędów i warsztaty) oraz cyklicznie organizowane wydarzenia, skoncentrowane na obrzędowości, dawnym życiu świątecznym, ale i codziennym wiejskiej ludności tej ziemi) odnoszą się już w większości właśnie do ludowego dziedzictwa Warmii. Ekspozycję główną uzupełnia Dom Mrongowiusza z wystawami stałymi poświęconymi temu obrońcy warmińskiej tożsamości oraz materialnemu wymiarowi dziedzictwa regionu. Miejscem ważnym dla turystów zainteresowanych emancypacyjnym ruchem Warmiaków pod zaborami oraz procesami ożywiania własnej świadomości etnicznej jest funkcjonujący w stolicy województwa Dom Gazety Olsztyńskiej – oddział Muzeum Warmii i Mazur. Tu także można zamówić warsztaty tematyczne, odnoszące się do warmińskich tradycji. Muzeum Archidiecezji Warmińskiej prezentuje systematycznie religijny wymiar życia Świętej Warmii – wyodrębnionej pierwotnie politycznie i przez długie wieki funkcjonującej w strukturze odrębnego państwa kościelnego. Od momentu swojego powstania w XIX wieku Kalwaria Warmińska w sanktuarium w Głotowie  (gm. Dobre Miasto) przyciągała Warmiaków i wspierała oraz inspirowała ich religijną obrzędowość związaną z Męka Pańską. Także wokół sanktuarium maryjnego w Gietrzwałdzie rozwinął się regionalny Warmiński) ruch pielgrzymkowy, kontynuujący tradycje warmińskich „łosierów” [Hochleitner 2017], co pozwala w dniach jego kulminacji (w święta maryjne, zwłaszcza we wrześniu obserwować żywą religijność mieszkańców regionu. Punktami z interesującymi kolekcjami są także samorządowo i społecznie prowadzone lokalne muzea i izby pamięci (w Gietrzwałdzie, Dobrym Mieście, Biskupcu i Barczewie), w których znaczną część kolekcji stanowi dokumentacja tradycji i zbiory artefaktów związanych z życiem codziennym warmińskiego domu i rodziny. Interesującym punktem dla eksploracji Warmii etnicznej jest wieś Węgój w gminie Biskupiec, gdzie znajduje się wioska tematyczna „Warmińskie Straszydła” oraz niewielki Skansen Maszyn Rolniczych. Wreszcie gospody warmińskie w Gietrzwałdzie, Olsztynku i Butrynach (gm. Purdy), a także kilka restauracji w Olsztynie nadają się znakomicie do praktycznego doświadczenia kulinarnego wymiaru dziedzictwa regionu. Z kolei większe zespoły zabytkowych domów warmińskich (także z obecnością  dawniej zawsze im towarzyszących kapliczek) można zobaczyć w Kabornie (gm. Purda) oraz w Rusi (gm. Stawiguda). Wymienione zasoby i zorganizowane doświadczenia mogą stanowić osnowę kilkudniowego programu zwiedzania miasta i powiatu, z kolei dla zwolenników kulturowej turystyki regionalnej zainteresowanych zwiedzaniem całej Warmii  pod kątem jego etnicznego dziedzictwa mikroregion może stać się atrakcyjną stacją takiej kilkudniowej wycieczki (np. na trasie między Olsztynem właśnie a Fromborkiem, zapewniając im na tym obszarze wystarczająco intensywny program. Takie wycieczki warto organizować szczególnie w dniach odbywania się jednego z trzech olsztyńskich cyklicznych eventów: Dziedzictwo Kulinarne Warmii, Mazur i Powiśla (w czerwcu), Międzynarodowych Dni Folkloru Warmia i Mazury (w lipcu) lub Warmińskiego Jarmarku Świątecznego (w grudniu) co zapewniłoby im atrakcyjną kulminację programu wyprawy.

Turystyka eventowa posiada w mikroregionie średni potencjał. Wśród cyklicznych propozycji dominują wydarzenia o zasięgu regionalnym – choć przymiotnik „międzynarodowy” w nazwach niektórych z nich wydaje się sugerować co innego, analiza programów pod kątem pochodzenia i rozpoznawalności wykonawców ujawnia rzeczywistą, niższą, rangę tych imprez. Część z nich posiada wyraźne odniesienie do dziedzictwa Warmii (olsztyńskie Dni Folkloru czy Dziedzictwo Kulinarne) przez co można je włączyć w ofertę turystyki regionalnej ustanawiając jej okresowymi kulminacjami z bardziej intensywnym programem. Na uwagę zasługuje seria krótkich inscenizacji historycznych lub tematycznych, mogących spełniać taką samą role w ramach pakietów dla turystów, uruchamianych podczas ich trwania. Dla żadnego z organizowanych eventów nie funkcjonują pakiety okazjonalne, co utrudnia ich uczestnikom pozyskanie niezbędnych im usług recepcji, a dodatkowo osłabia promocję samych imprez. Atutem mikroregionu jest spora grupa podmiotów oferujących rekonstrukcje historyczne, których propozycje i gotowe programy mogłyby być wykorzystane dla urozmaicenia programu istniejących lub nowych imprez eksploatujących dziedzictwo tego obszaru lub całej Warmii.

Turystyka kulinarna. Pomimo istnienia tradycyjnej i dobrze opisanej kuchni regionalnej oraz funkcjonowania kilku szerzej rozpoznawalnych lokali posiadających rozwinięte menu, często tradycyjny wystrój i cieszących się dobrą opinią: w Gietrzwałdzie, Olsztynie (kilka), Olsztynku i Butrynach (gm. Purdy), w mikroregionie brak wyodrębnionej oferty tej formy turystyki, choćby jako elementu pakietów pobytowych albo stacji wycieczek. Jedynym wyraźniejszym eksponentem oferty jest coroczne wydarzenie Dziedzictwo Kulinarne Warmii, Mazur i Powiśla (event o profilu kulinarnym organizowany w Olsztynie, jednak nie uzupełniony o propozycję pobytową Projekt Dziedzictwo Kulinarne Warmia Mazury jest z kolei propozycją czysto wirtualną i spełnia funkcję raczej promocji poszczególnych lokali, niż realnej oferty turystycznej eksploatacji o strukturze linearnej. Dla wykreowania kulinarnego (posiadającego zauważalny potencjał) wymiaru oferty turystyki kulturowej i jego zaistnienia w świadomości potencjalnych odbiorców potrzebne byłoby podjęcie współpracy z jej gestorami (zarządcami restauracji i karczm), utworzenie szeregu komplementarnych wobec siebie (czyli możliwie nie powielających się i posiadających miejscowe dominanty) propozycji w wymienionych oraz innych miejscach oraz stworzenie realnego pakietu kulinarnego.

Turystyka przyrodniczo-kulturowa ma w powiecie znaczący, ale tylko częściowo wykorzystany potencjał. Jej głównym walorem jest olsztyńskie Muzeum Przyrody z licznymi wystawami czasowymi i stałą ofertą edukacyjną (jednak kierowaną tylko do grup szkolnych). Z kolei w podolsztyńskich Kudypach funkcjonuje Leśne Arboretum Warmii i Mazur z usystematyzowanymi i dobrze opisanymi działami, zachęcającymi do zwiedzania. Na terenie mikroregionu funkcjonuje ponadto dwanaście  rezerwatów przyrody (leśnych, faunistycznych, innych) W mikroregionie funkcjonuje dobra sieć punktów widokowych. W Olsztynie znajduje się kilka dużych parków z licznymi okazami flory i obiektami sztuki, każde z miast powiatu posiada też własny park, a w Gietrzwałdzie, obok Ogrodów nad Rzeką (Gizą) można podjąć spacer w Parku Kulturowym Warmińskiej Drogi Krajobrazowej. Jednak oferta ta nie jest wzajemnie powiązana. Terenową ofertę turystyki kulturowo-przyrodniczej w znacznej mierze tworzą zorganizowane i „zdydaktyzowane” doświadczenia w postaci tras edukacyjnych jako systematycznych propozycji zwiedzania z komponentem poznawczym [Mikos v. Rohrscheidt 2016c]. Tych na terenie powiatu nie brakuje (funkcjonują w Kudypach, Olsztynie-Jarotach, wokół Jeziora Kośno i w Mendrynach, ale i one nie zostały powiązane w ramach lepiej rozpoznawalnej i wspólnie promowanej propozycji. Można zatem stwierdzić, że to nie tyle brak cennych zasobów, co raczej niski poziom ich marketingu jest czynnikiem hamującym rozwój przyrodniczego (i edukującego o przyrodzie) wymiaru oferty turystyczno-kulturowej.

Literatura i netografia

Hochleitner J., 2017, Tradycyjne pielgrzymki do Gietrzwałdu z olsztyńskich Dajtek, „Turystyka Kulturowa” nr 3, s. 62-73.

Mikos v. Rohrscheidt A., 2016, Turystyka kulturowa. Fenomen, potencjał, perspektywy, Kultour.pl Poznań.

Szlak Świętej Warmii 2026 www – witryna szlaku z opisem obiektów – www.szlakswietejwarmii.pl

Camino Polaco 2026 www – witryna odcinka Drogi Świętego Jakuba – www.caminopolaco.pl

Visit Olsztyn Pakiet 2026 www – witryna pakietu turystycznego Olsztyna  www.visit.olsztyn.eu/article/1355/miejscy-partnerzy-visit-olsztyn-nocujesz-zyskujesz

Tagi: ,