-> Miejsca i szlaki, Pobyt   wrzesień, 2025

Propozycja pobytu turystyczno-kulturowego Gorzowie Wielkopolskim w powiecie gorzowskim

Autor: Olga Mądrzak

Wprowadzenie

Propozycja pobytu turystyczno-kulturowego w Gorzowie i powiecie gorzowskim obejmuje weekend, od późnych godzin popołudniowych w piątek do niedzielnego popołudnia – tak, aby zapewnić możliwość dogodnego dojazdu i powrotu do domu. Dla wygody turystów uwzględniono propozycje noclegów i posiłków, zlokalizowanych w pobliżu zwiedzanych miejsc oraz nawiązujących do lokalnego dziedzictwa. Wybrane propozycje można zamienić na bardziej odpowiadające indywidualnym preferencjom i możliwościom finansowym. Szerszy wykaz obiektów noclegowych i lokali gastronomicznych znajduje się w części „Gdzie spać i jeść”. Poniższa propozycja pobytu uwzględnia walory i atrakcje powiatu, związane z jego dziedzictwem kulturowym (materialnym i niematerialnym) oraz kulturowo-przyrodniczym.

Dzień I (piątek)

Willa Schroedera wraz z ogrodem (16:30-17:30)

Willa została wybudowana w latach 1903-1904 w stylu eklektycznym przez Gustava Schoedera, właściciela fabryki kabli, jednego z najbogatszych przemysłowców Landsberga. Otoczona jest założeniem ogrodowym, w którym znajduje się również oficyna, stajnia i budynki gospodarcze. Po wojnie całość przekazano Muzeum Lubuskiemu. Zwiedzający mogą obejrzeć bardzo dobrze zachowane wnętrze willi (m. in. klatkę schodową, kominek marmurowy, lustro) oraz kilka wystaw stałych prezentujących m. in. zabytki europejskiego rzemiosła artystycznego, numizmaty, dzieła dawnego malarstwa i rzeźby. Najcenniejszym eksponatem jest drewniana, średniowieczna (XIV-XV w.) misa z głową Jana Chrzciciela, która dawniej stanowiła relikwiarz świętego w Kościele Mariackim. Ogród otaczający willę ma powierzchnię 3,3 ha, Jego położenie na południowym stoku moreny polodowcowej sprzyja hodowli wielu gatunków drzew i krzewów, których jest tu ponad 120. Alejki spacerowe, nawiązujące układem do stylu secesyjnego, dzielą go na kilka części. Znajduje się tu również rekonstrukcja kamiennego grobowca kultury amfor kulistych sprzed ok. 4000 lat., który został odkryty na terenie obecnego Parku Czechówek.

Willa i ogród otwarte są od środy do niedzieli od 10:00 do 18:00. W piątki wstęp jest bezpłatny. Bilet normalny: 18 zł.

Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego (17:40-18:00)

Jedyny kościół katolicki w niemieckim Landsbergu, wybudowany w latach 1905-1907 w stylu neoromańskim. Lansberg był miastem protestanckim, w którym jedynymi wyznawcami katolicyzmu byli mieszkający tu Polacy z Wielkopolski. Dla nich wybudowano początkowo mały kościół, którego powiększenie stało się koniecznością w związku z rosnącą liczbą wiernych. Budowę rozpoczęto jeszcze w trakcie użytkowania starego kościoła, który rozebrano dopiero po wzniesieniu prezbiterium nowej świątyni. Otrzymała ona bazylikowy układ, a jej bryłę tworzy osiem różnej wielkości elementów. Była to bardzo nowoczesna budowa, wyposażona w ogrzewanie parowe i elektryczne oświetlenie. Świątynia posiada polichromie i freski nawiązujące w swoim stylu do Bizancjum, a sceny z życia Jezusa umiejscowione są w krajobrazie nadwarciańskim. Wielokrotnie obecny jest motyw krzyża, który widoczny jest również na ołtarzu głównym, obok sceny ofiary Abrahama. Z kościołem związana jest osoba ks. Paula Dubiańskiego, ostatniego niemieckiego proboszcza polskiego pochodzenia, który w czasie II Wojny Światowej został wywieziony do obozu koncentracyjnego za odmowę zmiany nazwiska i pomoc polskim robotnikom przymusowym. Po zakończeniu wojny powrócił do Gorzowa, jednak ówczesne władze wydały mu nakaz opuszczenia miasta i wyjazdu do Niemiec.

Kościół jest otwarty pół godziny przed nabożeństwami.

Filharmonia Gorzowska – koncert (od września do połowy czerwca)

Budynek filharmonii został wybudowany w 2011 r. Jego sala koncertowa była pierwszą w kraju posiadającą zmienny scenariusz dźwiękowy. Posiada 15 dwustronnych, ruchomych reflektorów akustycznych, dyfuzory sceniczne oraz zwieszaną kurtynę akustyczną, która pochłania bądź odbija fale dźwiękowe. W 2012 r. Filharmonia Gorzowska zajęła I miejsce w ogólnopolskim konkursie Budowa Roku 2011. W sezonie artystycznym w piątki o godz. 19:00 odbywają się koncerty muzyki poważnej, w przerwie których można zajrzeć do kafejki położonej we foyer.

Filharmonia Gorzowska, ul. Dziewięciu Muz 10. Otwarta pół godziny przed koncertem. Repertuar i bilety dostępne na www.filharmoniagorzowska.pl 4


lub
Teatr im. Juliusza Osterwy – Gorzowski Festiwal Teatrów Ogródkowych (od końca czerwca do końca lipca)

Budynek teatru został wybudowany w 1873 r. w stylu neoklasycystycznym, ze środków pochodzących z kontrybucji wojennej nałożonej na Francję po przegranej wojnie z Prusami. Pierwsze przedstawienie odbyło się w 1886 r. Na jego deskach występował m. in. tenor Enrico Caruso. Po I Wojnie Światowej wnętrze zostało przebudowane, widownia zyskała bogate zdobienia a fasada trójkątny tympanon z kolumnami. Całość nie uległa zniszczeniu podczas II Wojny Światowej. Od 1946 r. polski zespół teatralny działał prężnie, dając ponad 160 przedstawień rocznie. W późniejszym okresie działalność bywała zawieszana, a zamiast sztuk teatralnych można było obejrzeć walki bokserskie i pokazy cyrkowe. Stała działalność teatralna powróciła w latach 60., a przez jego scenę przewinęło się od tamtej pory wielu znanych aktorów i reżyserów. W budynku znajduje się Art Caffe.

Teatr im. Juliusza Osterwy, ul. Teatralna 9. Repertuar i bilety dostępne na: www.teatr-gorzow.pl

lub

Dobry wieczór Gorzów – koncert na Placu Katedralnym (od połowy czerwca do początku września)

Cykl weekendowych koncertów plenerowych odbywających się na Placu Katedralnym. Do występu na scenie zapraszani są różnorodni artyści, od lokalnych po tych znanych w całym kraju.

Program dostępny na: www.dobrywieczorgorzow.pl, wstęp wolny.

Proponowane miejsce na kolację: restauracja Rattan, ul. Nadbrzeżna 8 (nisza 7), tel. 500267000, otwarte w godz. 14:00-23:00

Sobota

Bogdaniec: szlak Dziesiątka Bogdaniecka (9:30-10:45)

Wymagający szlak Dziesiątka Bogdaniecka o długości 4,1 km, różnicy wysokości 60 m i czasie przejścia ok. 1 godz.. Rozpoczyna się przy budynku Nadleśnictwa Bogdaniec i prowadzi przez tereny liczne wzniesienia moreny czołowej, częściowo przez rezerwat przyrody Dębowa Góra.

lub

Bogdaniec: szlak Dolina Trzech Młynów (9:30-10:45)

Łatwy szlak Dolina Trzech Młynów o długości 5 km i czasie przejścia ok. 1 godz. 15 min. Przebiega obok zabudowań Zagrody Młyńskiej po terenach moreny czołowej.

Zagroda Młyńska w Bogdańcu (11:00-12:00)

Zagroda Młyńska jest częścią Muzeum Lubuskiego im. Dekerta. W jej skład wchodzą trzy zabytkowe obiekty: młyn, budynek gospodarczy i wozownia. Młyn o konstrukcji szkieletowej (szachulcowej), zbudowany z cegieł i drewna pochodzi z 1826 roku. W jego wnętrzu można zobaczyć mieszkanie młynarza, oryginalne wyposażenie młyna, domowe narzędzia i maszyny związane z przetwórstwem zboża i wypiekiem chleba. W budynkach gospodarczych i na podwórzu zostały wyeksponowane m. in. narzędzia rolnicze i środki transportu wiejskiego.

Zagroda Młyńska, ul. Leśna 37, Bogdaniec, tel. 957510007, otwarte od wtorku do niedzieli w godz. 10:00-16:00 (od marca do października w tygodniu 10:00-18:00, w weekend 10:00-17:00). Bilet normalny: 18 zł.

proponowane miejsce na kawę i deser: The Coffe, ul. Sikorskiego 39, Gorzów Wlkp., tel. 698609700. Godziny otwarcia: 8:00-18:00.

Gorzów – spacer miejski (13:00-14:30)

Spacer rozpoczynamy w Parku Wiosny Ludów, przy wejściu od ul. Sikorskiego, przy willi Lehmana będącej częścią Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej. Secesyjna willa została wybudowana w 1903 r. dla lansberskiego przemysłowca Hansa Lehmana. Jej wnętrza zachowały oryginalny wystrój. W środku znajduje się m. in. sala Papuszy (Bronisławy Wajs), znanej romskiej poetki, powojennej mieszkanki Gorzowa, bohaterki filmu „Papusza” w reżyserii Joanny Kos-Krauze i Krzysztofa Krauzego. Jej pomnik znajduje się nieopodal wejścia do parku, przy willi. Sam Park Wiosny Ludów (zwyczajowo nazywany Parkiem Róż) został założony w 1913 r. w ramach działań Towarzystwa Upiększania Miasta „Landsberg – miastem parków” na terenie łąkowym ze stawem zasilanym wodami rzeki Kłodawka. Początkowo nosił nazwę Parku Cesarza Wilhelma, później przemianowano go na Park Miejski. Na jego obszarze znajdował się staw ze sztucznie usypaną wyspą, rosarium, ogród botaniczny i zwierzyniec. W minionych latach Park przeszedł rewitalizację i jest najpiękniejszym spośród gorzowskich parków. Po wyjściu z niego udajemy się w kierunku centrum handlowego Park 111, przy którym możemy zobaczyć jedyną w Polsce rzeźbę kloszarda – Szymona Giętego (Kazimierza Wnuka). Była to legendarna postać powojennego Gorzowa, znana m. in. z robienia „niespodzianek” ówczesnej władzy, która często zamykała go prewencyjnie w areszcie, bojąc się ośmieszenia np. z okazji świąt państwowych. Po drugiej stronie ul. Strzeleckiej znajduje się budynek Cesarskiego Urzędu Pocztowego (obecnie Poczty Polskiej)z 1890 r., wybudowany w stylu eklektycznym z charakterystyczną wieżą zakończoną kopułowym hełmem. Idąc dalej ul. Strzelecką dochodzimy do pomnika Edwarda Jancarza, znanego gorzowskiego mistrza świata na żużlu, którzy przedstawiony jest w plastronie Stali Gorzów.  Nie jest to jedyny pomnik żużlowca – drugi, Bartosza Zmarzlika, wielokrotnego mistrza świata, znajduje się w pobliżu stadionu żużlowego. Przechodzimy przez ul. Chrobrego i idziemy dalej na wschód, w kierunku pozostałości Murów Obronnych z XIV w. Pierwsze fortyfikacje wzniesiono od razu po lokacji miasta, ponieważ było ono narażone na ataki ze strony Polski. Później zastąpiono je obwarowaniem kamienno-ceglanym, o łącznej długości ok. 32 km., z trzema bramami: Miejską, Mostową i Santocką. Dzięki murowi Landsberg pozostał niezdobyty aż do 1631 r., kiedy król szwedzki Karol Gustaw przedarł się do miasta wyburzając ich fragment. Jako całość obwarowania miejskie funkcjonowały do 1820 r. Od tego czasu były stopniowo rozbierane, a do dnia dzisiejszego zachował się fragment o długości 130 m., z czteroma basztami łupinowymi (czatowniami).  Po drugiej stronie ulicy widać modernistyczny budynek Łaźni Miejskiej z 1930 r., ufundowanej przez landsberskiego przemysłowca Maxa Bahra. W środku znajdowała się pływalnia, prysznice, wanny. Basen zamknięto w 2002 r., po wybudowaniu kompleksu Słowianka. Obecnie w budynku łaźni funkcjonuje klub tenisa stołowego. Idąc dalej ulicą Hawelańską mijamy „Studnię Czarownic” z figurką lecącej na miotle nagiej wiedźmy. Pierwotnie stała ona przy budynku dzisiejszego Urzędu Miasta. Według legendy jej nazwa jest związana ze spaleniem na stosie ostatniej czarownicy w mieście, które miało miejsce w 1686 r. Obecna figurka jest kopią przedwojennej, która zniknęła w czasie wojny. Kontynuujemy spacer ul. Hawelańską aż do Placu Katedralnego. Tutaj od czasów średniowiecznych na Starym Rynku stał ratusz, który w 1825 r. uległ katastrofie budowlanej i został rozebrany. Do czasów dzisiejszych nie przetrwała również zabytkowa zabudowa rynku, zniszczona przez armię radziecką po wkroczeniu do Landsberga w 1945 r. w wyniku podpaleń i grabieży. Ówczesne władze w Warszawie nie zdecydowały się na odtworzenie oryginalnej zabudowy, a całe śródmieście pokryła zabudowa socjalistyczna. Od 1897 r. rynek zdobiła fontanna (obecnie znana jako Fontanna Pauckscha lub Bamberka) ufundowana przez przemysłowca Hermana Paucksha. Przedstawia ona kobietę z wiadrami i dzieci bawiące się u jej stóp zabawkami symbolizującymi źródła dawnego dobrobytu miasta: chłopca z młotem (przemysł maszynowy), dziewczynkę z wędką (rybołówstwo) i dziewczynkę ze stateczkiem (handel i transport rzeczny). Do postaci tej ostatniej pozowała wnuczka fundatora. W 1942 r. rzeźba została rozebrana i przetopiona na cele wojenne. Obecna replika została ufundowana przez mieszkańców Gorzowa w 100-letnią rocznicę powstania fontanny. Ostatnim punktem naszego spaceru jest gotycka Katedra pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, najstarsza budowla w mieście, pochodząca z drugiej połowy XIII w. Trójnawowa świątynia wzniesiona pierwotnie w stylu romańskim, w wyniku licznych przebudów otrzymała ostatecznie styl gotycki. Od strony zachodniej posiada masywną wieżę, od wschodniej prezbiterium dobudowane w drugiej połowie XV w. (pierwotnie nie było ono wyodrębnione). W tym samym okresie dobudowano również zakrystię i dwie kaplice (Mariacką i św. Urbana). W XVI w. mieszkańcy miasta za przykładem Jana z Kostrzyna przeszli na luteranizm, co pociągnęło za sobą stopniową modyfikację wnętrza kościoła zgodnie z wytycznymi tego wyznania, dobudowano również emporę organową z organami i ambonę. W XIX w. zlikwidowano przykościelny cmentarz, dobudowano remizy strażackie i kramy, a część wieży przeznaczono na mieszkanie dla dzwonnika.  W XIX w. odbudowano wieżę, która uległa zniszczeniu wskutek uderzenia piorunem. Po II Wojnie Światowej przystąpiono do regotyzacji świątyni i nadaniu jej katolickiego charakteru. W 1962 r. biskup Wilhelm Pluta (którego grób znajduje się w jej wnętrzu) wyświęcił ją na katedrę diecezji gorzowskiej. Obecnie z oryginalnego wystroju zachowały się jedynie figury pasyjne nad belką w łuku tęczowym nad prezbiterium. Wieża W 1997 r. katedrę odwiedził Jan Paweł II. W 2017 r. wieża spaliła się doszczętnie w wyniku pożaru, a dolna część świątyni została zalana przez wody użyte do jego gaszenia. W 2021 r., po gruntownej renowacji i odbudowie (obejmującej elewację i wnętrze), świątynię ponownie udostępniono wiernym.

Proponowane miejsce na obiad: restauracja Futerał, ul. Spichrzowa 5, Gorzów Wlkp., tel. 957352191, godziny otwarcia: 12:00-22:00, piątki i soboty do 23:00, niedziele do 21:00

Rejs katamaranem (16:30-18:00)

Gorzów oglądany z perspektywy Warty nabiera innego charakteru. Proponujemy odbycie jednogodzinnego rejsu katamaranem turystycznym z napędem motorowym, który można wypożyczyć w gorzowskiej Marinie. Po wypłynięciu z portu udajemy się w kierunku wschodnim w stronę centrum miasta. Po drodze możemy oglądać Most Staromiejski – replikę przedwojennego mostu (z 1926 r.) odnowioną w 2007 r. Po prawej stronie widoczny jest Biały Spichlerz, pochodzący z XVIII w. budynek o konstrukcji ryglowej. Wzniesiono go po otwarciu kanału bydgoskiego jako magazyn zboża (tę funkcję pełnił do 1975 r.). Obecnie jest częścią Muzeum Lubuskiego im. Dekerta. Obok niego, na rondzie znajduje się dominanta – konstrukcja stalowa przypominająca pająka wraz z punktem widokowym, która zdobyła antynagrodę Makabryła Roku za najgorszy budynek 2007 roku. Po lewej stronie widoczny jest Bulwar Nadwarciański, którego przebudowa została ukończona w 2011 r. Znajduje się na nim ciąg pieszy, zabudowa rekreacyjna, lokale gastronomiczne oraz dolny taras przystosowany do cumowania jednostek pływających. Na wysokości Mostu Lubuskiego po prawej stronie widoczna jest willa Hermana Pauckscha z 1876 r. Dwukondygnacyjny, eklektyczny pałacyk z ośmioboczną wieżą i oficyną, otoczony parkiem w stylu angielskim. Po wojnie mieściła się tu kwatera wojsk radzieckich, później m. in. dom kultury. Obecnie stanowi własność prywatną. Za mostem skręcamy w prawo odnogą prowadzącą do portu, który dawniej pełnił funkcje ochronną dla jednostek pływających (przed wysoką wodą lub krą). Mieściła się tam również stocznia rzeczna. Tam zawracamy i płyniemy w kierunku przeciwnym, do wysokości mostu trasy S3, przy którym ponownie zawracamy i udajemy się do Mariny.

Marina Gorzów – ul. Żeglarska 21, Gorzów Wlkp., tel. 604348205; wypożyczenie katamaranu 240 zł / 1 godz.

Proponowane miejsce na kolację: NASU Japanese Restaurant & Lounge, ul. Nadbrzeżna (nisze 29-31), Gorzów Wlkp., tel. 504 923 303, godziny otwarcia: 13:00-22:00, w piątki do 23:00, soboty 00:00, niedziele 21:00

Proponowane miejsce na nocleg: Hotel Bulvar, ul. Łużycka 35, Gorzów Wlkp., tel. 957116030

Dzień III (niedziela)

Ścieżka przyrodnicza „Olszynki” (9:00-10:30)

Park Narodowy Ujście Warty jest najmłodszym, utworzonym w 2001 r. parkiem narodowym w Polsce. Obejmuje obszar rozlewiska Warty, który jest jedną z najważniejszych w kraju ostoją ptaków wodnych i błotnych. Ścieżka „Olszynki” prowadzi przez jedyny w parku las (podmokły ols porzeczkowy), łąki i szuwary. Na trasie znajduje się 16 przystanków z tablicami edukacyjnymi, wieża widokowa, zadaszona platforma pływająca i dwie wiaty.

Ścieżka przyrodnicza Olszynki: w Kamieniu Małym przy stacji benzynowej należy skręcić na południe, przejechać przez tory kolejowe i kierować się w stronę parkingu przy wieży widokowej. Długość trasy: 3 km, nawierzchnia gruntowa i drewniane kładki.

Proponowane miejsce na deser i kawę: FitCake ul. Mieszka I 21a, Kostrzyn n/O, tel. 723535853, godziny otwarcia: 11:00-20:00

Twierdza Kostrzyn (12:00-14:30)

Twierdza Kostrzyn to pozostałości po Festung Küstrin – stolicy Nowej Marchii, księstwa Brandenburgii. Jej budowę rozpoczęto za panowania Jana z Kostrzyna. Na jej terenie znajdował się zamek Joannitów, fara, ratusz oraz budynki mieszkalne. Dzięki swojemu znakomitemu położeniu w widłach Warty i Odry pozostała niezdobyta aż do początku XIX w., kiedy to skapitulowała przed nielicznym oddziałem armii napoleońskiej. Stare Miasto wewnątrz Twierdzy przestało istnieć w marcu 1945 r., na skutek zaciekłych walk toczonych między wojskami niemieckimi a radzieckimi. Nigdy nie zostało odbudowane. Obecnie możemy oglądać tylko jego pozostałości (np. fundamenty budynków). Ekspozycję muzealną poświęconą historii miasta można obejrzeć w Bastionie Filip (jednym z trzech ocalałych bastionów Twierdzy). Uwzględnia ona m. in. wojnę siedmioletnią, zniszczenie miasta tuż przed Bitwą pod Sarbinowem, dzieje zamku Hohenzollernów, walki o miasto w 1945 r.

Muzeum Twierdzy Kostrzyn, ul. Graniczna 1, Kostrzyn n/O, tel. 957522360, godziny otwarcia: wtorek-piątek 10:00-16:00, sobota i niedziela 10:00-18:00

Proponowane miejsce na obiad: Restauracja Bastion, ul. Mickiewicza 3, 66-470 Kostrzyn nad Odrą, tel. 957525970, godziny otwarcia: 12:00-21:00

Tagi: ,