Główna :  O nas :  Impressum :  Literatura  :  Dla autorów :  Archiwum :  Publikacje :  Kontakt :  turystykakulturowa.ORG

 

Data wydania 29 marca 2009

Numer 4/2009 (kwiecień 2009)

 

Eventy

 

Paulina Ratkowska

Kolorowe palmy. 
Konkurs Palm Wielkanocnych i Rękodzieła Artystycznego 
im Józefa Piotrowskiego w Lipnicy Murowanej.

           W 1958 roku Józef Piotrowski[1], entuzjasta folkloru i działacz społeczno-kulturalny z Lipnicy Murowanej[2], postanowił wskrzesić ginący zwyczaj plecenia Palm Wielkanocnych. Udało mu się odnieść podwójny sukces - zwyczaj, choć zeświecczony, przetrwał do dziś, zaś konkurs cieszy się ogromnym zainteresowaniem społeczności lokalnej oraz turystów, którzy tłumnie odwiedzają Lipnicę w Niedzielę Palmową, zwaną tutaj “kwietną” lub “wierzbną”. Przyjeżdżają oni nie tylko po to, by podziwiać wspaniałe palmy ale także, by obejrzeć i posłuchać zespołów i orkiestr ludowych oraz skorzystać z możliwości zakupu ludowego rękodzieła wystawionego na kiermaszu.
           Od pierwszej edycji zasady uczestnictwa w konkursie określa ten sam regulamin, który nakazuje plecenie palm jedynie z wikliny lub trzciny rosnącej nad brzegiem rzeki albo stawu i zakazuje używania jakichkolwiek usztywnień metalowych czy plastikowych. Konstrukcja wiklinowa/trzcinowa oparta jest o wystruganą z drewna tyczkę (jak zapewniają specjaliści, najlepszym materiałem jest świerk), witki mogą być oplecione jedną z nich w odstępnie nie częstszym niż 20-30 cm, w zależności od wysokości. Palma jest uzupełniana baziami i bukszpanem oraz ozdobiona papierem i bibułą. Najbardziej strojny jest jednak sam szczyt konstrukcji, na którym znajduje się puszysty wiecheć palmy stawnej, ozdobiony różnobarwnymi wstążkami. Regulamin określa precyzyjnie, by dolne partie konstrukcji mieściły się w objęciach dłoni jej wykonawcy. Palmy muszą utrzymywać się w pozycji pionowej i mierzą przeciętnie około 20 metrów; rekord wysokości padł w czasie 50. edycji i wynosił 33 m i 39 cm. Aktualnie konkurs organizowany jest przez Gminny Dom Kultury w Lipnicy i został wzbogacony licznymi imprezami towarzyszącymi, które zmieniają się z roku na rok, ale od lat mieszczą się w zakresie szeroko pojętego folkloru z występami zespołów, kapel oraz orkiestr folklorystycznych, z pokazem i degustacją potraw regionalnych, wystawą prac ludowych, warsztatami (np. ceramicznymi, tkackimi, bibułkarskimi czy wikliniarskimi), a także kiermaszem rękodzielnictwa.
            Niedziela Palmowa w Lipnicy rozpoczyna się od komisyjnego mierzenia wszystkich palm wielkanocnych, zgłoszonych do konkursu “O Lipnicką Palmę”. Następnie mieszkańcy uczestniczą w uroczystej Mszy świętej. Niegdyś święcono palmy w kościele, dziś konstrukcje są zbyt wysokie, by wnieść je do wnętrza. Po Mszy na rynek rusza procesja z palmami, a tam, przy figurze błogosławionego Szymona z Lipnicy, następuje prezentacja. Jurorzy oceniają przede wszystkim piękno, w drugiej kolejności zaś długość palm. Przez cały dzień konkursowi towarzyszą liczne imprezy.           
            Tradycja święcenia palm w Niedzielę Palmową jest obecna w chrześcijaństwie od wieków. Ma ona nawiązywać do opisywanego w Ewangeliach wjazdu Chrystusa do Jerozolimy, a sama palma jest dla chrześcijan symbolem radości i triumfu, przypominającym jerozolimskie gałązki palmowe, którymi witano wjeżdżającego do miasta Jezusa. Zwyczaj święcenia palm usankcjonowano na dobre w liturgii w IX wieku; szczególną rolę odgrywał on w życiu wsi. Wierzono tu, że poświęcone palmy mają niezwykłą moc. Gospodarz, który nie przygotował i nie poświęcił palmy nie mógł mieć pewności, że następny rok przeżyje w dobrym zdrowiu i szczęściu, jako że palma miała chronić od chorób i zaraz, zaś poświęcone „kotki” wierzbowych bazi - od chorób gardła. Dlatego jedzono je nawet - z nadzieją ustrzeżenia się przed niedyspozycją - a także dodawano do karmy zwierząt hodowlanych. Po uroczystościach Wielkanocnych z wiklinowych palm często robiono krzyże, które wbijano na polu, aby chroniły uprawy przed burzą i gradem, a ozdobne wiechcie wieszano w sieni, izbie a nawet stajni, dla dobrego zdrowia ludzi i bydła. Częściami palm wyganiano bydło na pierwszy wiosenny wypas.
            Te ludowe zwyczaje znane i praktykowane były także w Lipnicy. Obowiązywał tutaj tradycyjny przelicznik wielkości pola na długość palmy - jedna morga, jeden metr. Przy wikarówce ksiądz osobiście obcinał siekierą zbyt wysokie konstrukcje, które mogłyby zniszczyć ozdobne sklepienie kościoła. Obserwując proces zamierania kolejnych fragmentów ludowej tradycji Józef Piotrowski postanowił ocalić przynajmniej palmy. Od 1958 roku nie obowiązuje więc przelicznik wielkości pola na długość palmy, nie obcina się zbyt długich konstrukcji, ponieważ nie wprowadza się już ich do kościoła. Powstał za to robiący coraz szerzej znany konkurs, bez którego dziś trudno sobie wyobrazić Lipnicę.
 


[1] Józef Piotrowski, ur. w 1913 roku. Całe życie poświęcił Lipnicy Murowanej. Zasłużony w czasie walk II Wojny Światowej, późniejszy sołtys, sekretarz Gromady, radny GRN i PRN, członek zarządu Gminnej Spółdzielni Pracy „Macierz”, prezes Ochotniczej Straży Pożarnej, poeta, działacz społeczno-kulturowy. Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Znakiem Związku OSP, Złotą Odznaką za zasługi dla Województwa Tarnowskiego. W 1958 roku zainicjował konkurs palm wielkanocnych, który jest kontynuowany do dziś.     

[2] Lipnica Murowana, miejscowość w powiecie bocheńskim, województwo małopolskie. 
  

 

Nasi Partnerzy

 

Copyright ©  Turystyka Kulturowa 2008-2018


Ta strona internetowa używa pliki cookies w celu dostosowania serwisu do potrzeb użytkowników i w celach statystycznych. W przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Brak zmiany tych ustawień oznacza akceptację dla cookies stosowanych przez nasz serwis.
Zamknij