Główna :  O nas :  Impressum :  Literatura  :  Dla autorów :  Archiwum :  Publikacje :  Kontakt :  turystykakulturowa.ORG

 

Data wydania 31 sierpnia, redaktor prowadzący numeru: Szymon Czajkowski

Numer 4/2018 (lipiec-sierpień 2018)

 

Miejsca z duszą

 

Izabela Wyszowska, Tadeusz Jędrysiak

Hola - odpust prawosławny św. Antoniego Peczerskiego i najpiękniejszy polski jarmark - wielkie święto dla miłośników folkloru i kultury pogranicza

W ostatnią niedzielę lipca bieżącego roku we wsi Hola odbył się tradycyjny, już XXII Jarmark Holeński, związany z dorocznymi uroczystościami święta patrona miejscowej cerkwi prawosławnej - św. Antoniego Peczerskiego*. W Kościele prawosławnym postać Antoniego Peczerskiego, świętego mnicha i pustelnika, uznaje się za prekursora pustelniczego życia zakonnego na ziemiach Rusi. Od wielu lat nieodłącznym elementem uroczystości religijnych jest kiermasz prac artystów ludowych oraz występy zespołów m.in. z Podlasia, Ziemi Chełmskiej i Ukrainy.
Hola jest niewielką historyczną wsią poleską, założoną w XVI w., leżącą na terenie gminy Stary Brus, w powiecie włodawskim, położoną w pobliżu Poleskiego Parku Narodowego i Sobiborskiego Parku Krajobrazowego, nieopodal granicy z Ukrainą. Holę uważa się za miejsce magiczne, przyciąga bowiem corocznie tłumy ludzi dzięki swojemu położeniu, wierze prawosławnej, wielokulturowości i historii, która kształtowała się przez wieki przez żyjące na tych ziemiach od pokoleń społeczności polskie, ukraińskie czy żydowskie.
We wsi Hola znajduje się wspomniana wyżej jedna z najpiękniejszych na Lubelszczyźnie drewnianych cerkwi p.w. św. Antoniego Peczerskiego i św. Męczennicy Paraskiewy. Pierwsza świątynia prawosławna w Holi spłonęła podczas najazdu Szwedów, następną wybudowaną na początku XVIII w. później sukcesywnie powiększano i remontowano. Jest budowlą orientowaną, drewnianą o konstrukcji zrębowej, na podwalinach, oszalowaną, wewnątrz i na zewnątrz wzmocnioną lisicami. Zbudowana została na rzucie prostokąta, od północy i południa do nawy przylegają prostokątne zakrystia i skarbiec, od zachodu babiniec. W latach 1915-1924, po ucieczce ludności prawosławnej, cerkiew została zamknięta. W 1923 r. przekształcono ją na świątynię neounicką**, a w 1925 r. została tu utworzona pierwsza na Podlasiu parafia neounicka. Podczas II wojny światowej reaktywowano parafię prawosławną. Cerkiew zamknięto w następstwie akcji ,,Wisła" w czerwcu 1947 r., a otwarto ponownie sześć lat później jako filię parafii prawosławnej Podwyższenia Krzyża Pańskiego w Horostycie. W latach 2010- 2014 cerkiew przeszła gruntowny remont (wymiana fundamentów, nowe oszalowanie, stolarka okienna i drzwiowa, więźba dachowa) i została ponownie konsekrowana. Nabożeństwa odbywają się w niej dwa razy w miesiącu. Natomiast co roku, w końcu lipca (w dzień św. Antoniego Peczerskiego) odprawiana jest tu Święta Liturgia, która tego dnia ma wyjątkowo uroczystą oprawę. W holańskim święcie uczestniczą prawosławni z okolicy, ale także dawni mieszkańcy okolicznych miejscowości wysiedleni przed kilkudziesięciu laty na Ukrainę oraz na północne ziemie polskie. Uczestnicy religijnych uroczystości w cerkwi, nie tylko mają okazję podziwiać w tym dniu piękno liturgii prawosławnej ale także posłuchać śpiewu polifonicznego***.
Po skończonej liturgii i procesji wokół cerkwi rozpoczyna się Jarmark Holeński, który z roku na rok staje się coraz większą atrakcją turystyczną w regionie. Odbywa się on na terenie położonego tuż obok cerkwi Skansenu Kultury Materialnej Chełmszczyzny i Podlasia. Skansen we wsi Hola został utworzony przez Alinę i Tadeusza Karabowiczów w 1985 r. Dzięki nim powstał niecodzienny ośrodek kultury pogranicza. Skansen prowadzony jest społecznie. Liczba obiektów na jego terenie jest niewielka. Spośród nich centralne miejsce zajmuje chałupa przeniesiona z miejscowości Wyryki. Bardzo cennym zabytkiem jest wiatrak-koźlak z początku XX w. ze wsi Wołoskowola w powiecie parczewskim. W skład skansenu wchodzą również: kuźnia ze wsi Kaplonosy oraz inne drewniane zabudowania mieszkalne czy gospodarskie, a także kapliczka i krzyże przydrożne, ule-kłody, garncarski piec, studnia z żurawiem. Po raz pierwszy Jarmark Holeński został zorganizowany w 1996 r., w tym roku jest to już XXII jego edycja. W czasie trwania imprezy w skansenie odbywał się kiermasz sztuki ludowej, kompozycji kwiatowych, staroci, potraw regionalnych, miodów z pasiek ziemi włodawskiej i wyrobów z wosku. Skansen stał się w tym wyjątkowym dniu dużym jarmarcznym, kolorowym miasteczkiem. Swoje wyroby prezentowało kilkudziesięciu wystawców: malarzy, rzeźbiarzy, garncarzy i innych twórców ludowych, np. warsztaty kowalskie, tkackie Chełmszczyzny i Roztocza. Na scenie odbywały się koncerty zespołów folklorystycznych z różnych stron Polski i Ukrainy. Warto podkreślić, że Jarmark Holeński jest dużym i znaczącym wydarzeniem kulturalnym, religijnym, międzynarodowym, jednym z wielu sposobów ocalenia od zapomnienia tego co nadbużańskie. Jarmark jest wielką atrakcją dla miłośników etnografii, folkloru i kultury pogranicza. Od lat imprezę odwiedza tysiące ludzi, a z każdym rokiem zainteresowanie wzrasta. Niewątpliwie ten szczególny event jest dobrą propozycją dla turystów kulturowych poszukujących na letnie wakacje nowych wrażeń i inspirujących celów poznawczych.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------
*Św. Antoni Peczerski (ok. 963-1073) - święty mnich, asceta, pustelnik, święty Kościoła prawosławnego i greckokatolickiego. Ruś widziała w nim ojca życia monastycznego, związanego z tradycją wschodnią. Dał początek Ławrze Peczerskiej (Peczorskiej), najsłynniejszemu klasztorowi na Rusi, zwanemu matką monasterów. Ławra Peczerska była przez lata rozbudowywana i przez wieki trwało tu życie monastyczne. Obecnie mieści się w niej siedziba zwierzchnika Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego.

**Neounia - Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-słowiańskiego, posługujący się w swej liturgii rytem bizantyjskim synodalnym zwanym bizantyjsko-słowiańskim. Jedyną parafią neounicką na świecie jest parafia w Kostomłotach nad Bugiem, wsi w województwie lubelskim. Znajduje się tam drewniana greckokatolicka cerkiew pw. św. Męczennika Nikity wzniesiona w XVII w. jako unicka, a w latach 1875-1927 zamieniona na prawosławną. 

***Śpiew polifoniczny - wielogłosowy utwór muzyczny, w którym każdy głos w chórze jest samodzielny i równouprawniony względem pozostałych [Kopaliński 1985, Słownik wyrazów obcych, s.333]. Śpiew polifoniczny od IX w. rozwijał się by osiągnąć doskonałość w XV i XVI w. Klasyczną formę nadał polifonii Jan Piotr z Palestriny (zm. w 1549 r.). Jego dzieła przyjęto do celów liturgicznych. Dziś wielogłosowy chór może wykonywać utwory polifoniczne dawne i nowe pod warunkiem, że odpowiadają wymogom liturgii. 

Źródło fotografii:
Tadeusz Jędrysiak

 
Św. Antoni Peczerski (ok. 963 - 1073)

 

Nasi Partnerzy

 

Copyright ©  Turystyka Kulturowa 2008-2018


Ta strona internetowa używa pliki cookies w celu dostosowania serwisu do potrzeb użytkowników i w celach statystycznych. W przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Brak zmiany tych ustawień oznacza akceptację dla cookies stosowanych przez nasz serwis.
Zamknij